Tagarchief: uitgelicht

Spinoza centrum voor vernieuwing van de democratie

D66-wethouder Simone Kukenheim pleit voor de oprichting van de republiek Amsterdam als PVV-leider Geert Wilders na de verkiezingen premier wordt, aldus Het Parool op 4 februari.

Republiek Amsterdam

Kukenheim sprak over zo’n staatsvorm op de nieuwjaarsreceptie van het slavernij-instituut Ninsee. Zij wil een activistische opstelling van de stad tegen racisme en onverdraagzaamheid. “Rebellie past onze stad als een handschoen,” zei Kukenheim en Amsterdam, als diverse en tolerante stad, moet niet aarzelen om tegen de landelijke trend in te gaan.

De wethouder is trots op de Amsterdammers die dagelijks tegen racisme strijden. Amsterdammers mogen niet tegen elkaar worden opgezet en uitgespeeld. Als we dat niet duidelijk maken dan worden we onderdeel van hetzelfde klimaat. Collega wethouder Kajsa Ollongren legde een jaar eerder al een verband tussen de komst van Wilders als premier of minister en de oprichting van de Republiek Amsterdam. Bron: Het Parool

Vernieuw de lokale democratie

In het huidige gepolariseerde klimaat is een pleidooi voor een Amsterdamse republiek een stevig signaal naar politici die de grenzen willen sluiten en zich terug willen trekken achter de dijken. Maar het oprichten van een Republiek Amsterdam helpt niet om de kloof tussen politiek en burgers te overbruggen.

Daarom hadden de D66 wethouders beter een pleidooi kunnen houden voor de vernieuwing van de lokale democratie. Dit kan door stapsgewijs een stelsel te ontwikkelen waarin het perspectief van burgers en de invloed van burgers centraal komen te staan.

Burgers nemen het heft zelf in handen om hun leefomgeving te verbeteren. Op de websites www.stedenintransitie.nl en www.citiesintransition.eu staan honderden voorbeelden van projecten die burgers samen organiseren in hun buurten.

In de huidige democratie zijn het college, de politieke partijen en ambtenaren het middelpunt van de stad. Maar in de bottom-up democratie willen burgers zelf invloed uitoefenen op de leefbaarheid, de sociale cohesie, het bestrijden van luchtvervuiling en het (weer) realiseren van publieke functies.

Spinoza Centrum broedplaats voor de nieuwe democratie

Een maatschappelijk debat en dialoog is nodig om de vernieuwing van de lokale democratie te organiseren.  Daarbij kunnen we de filosofie van Spinoza als uitgangspunt nemen en de politiek denker Spinoza als een voorbeeld van iemand die het in zijn tijd heeft aangedurfd om de gevestigde orde te trotseren met zijn verlichte denkbeelden.

Baruch Spinoza

Neem de filosofie van Spinoza als uitgangspunt om de democratie een nieuwe impuls te geven

Debat en dialoog komen beter uit de verf als deze buiten het parlement en de raadzalen plaatsvinden. In plaats van het uitroepen van de republiek kunnen de D66 wethouders zich beter hard maken voor het bouwen van een centrum van de nieuwe democratie. Het centrum kan de broedplaats worden om de democratie opnieuw vorm te geven.

Spinoza centrum aan het IJ
impressie van het centrum voor nieuwe democratie aan het IJ met groot standbeeld van Baruch Spinoza (10 meter hoog)

In het centrum kunnen burgertoppen worden georganiseerd en de jaarlijkse burgerdagen. Verder kunnen er colleges worden gegeven over maatschappelijke thema’s. Omdat de scheiding tussen kerk en staat stukje bij beetje begint te verdwijnen in een aantal landen of opnieuw ter discussie wordt gesteld, ligt het voor de hand om dit centrum van de nieuwe democratie het Spinoza centrum te noemen. Bovendien wordt het tijd om de filosoof Spinoza een belangrijke plaats in onze samenleving te geven. Het centrum kan ook een Spinoza museum en een school voor filosofie huisvesten.

Republiek Amsterdam
locatie van het Spinoza centrum aan het IJ
Baruch Spinoza filosoof van de vrijheid
standbeeld voor Spinoza als een vrijheidsbeeld voor Nederland

Baruch (Benedictus de) Spinoza (Amsterdam 1632 – Den Haag 1677) was een Nederlands filosoof, wiskundige, politiek denker en lenzenslijper uit de vroege Verlichting. Hij was van Sefardisch-Joodse afkomst. Hij accepteerde geen verklaring dan die is gebaseerd op de rede. Hij stelde dat de Bijbelse profeten gewone mensen waren met een verbeeldingskracht die niet namens God spraken. In het Theologisch-Politiek Traktaat pleitte Spinoza voor volledige vrijheid van meningsuiting en tolerantie. Als politiek denker vond hij dat de macht van de staat nooit aan een enkeling toevertrouwd mocht worden, omdat daar misbruik van gemaakt zou worden. Zijn opvattingen zijn actueel door de opstelling van de Amerikaanse president Trump en de opkomst van populistische en extreem-rechtse partijen in Europa. De democratie is voor Spinoza een instrument hoe we het beste de samenleving kunnen inrichten.

Spinoza Kring Amsterdam wil ook centrum

De Amsterdamse Spinoza Kring stelt voor dat Spinoza (1632-1677) een boegbeeld van Amsterdam wordt en dat het stadsbestuur een plaats inruimt voor Spinoza om daarmee één van ‘s werelds grootste denkers de eer te betonen die hem toekomt. Spinoza’s wijsbegeerte heeft in de 17e eeuw de kiem gelegd voor de inrichting van de open en vrijzinnige stad Amsterdam. Lees verder over het plan van de Spinoza Kring.

Andere ideeën over de rol van burgers

De Piratenpartij wil een schaduwraad van burgers die de gemeenteraad gevraagd en ongevraagd van advies dient en de mogelijkheid voor burgers lokaal en stedelijk besluitvormende burgerfora bijeen te roepen. Meer lezen in Het Parool.

Op 24 oktober j.l. is Code Oranje gelanceerd. Code Oranje is een groep van enkele honderden burgemeesters, wethouders, ondernemers, raadsleden, wetenschappers en actieve burgers heeft de Code Oranje afgekondigd. Code Oranje gaat over de staat van onze huidige politieke democratie. Die verdient een grondig herontwerp en dit vraagstuk is urgent. De landelijke verkiezingen in 2017 en de gemeentelijke verkiezingen in 2018 moeten het kantelpunt vormen om de nieuwe democratie te realiseren. Meer lezen op website democratic challenge.

Democratie krijgt impuls met meerkeuze stemmen

Share

Pendelmetro Amsterdam CS en NOORD de beste optie?

Een pendelmetro in een tunnel onder het IJ tussen Amsterdam Centraal Station en Noord. Geen wachttijden en in een paar minuten comfortabel aan de overkant. De pendelmetro is een snelle en efficiënte verbinding tussen het centrum en Noord. Groot voordeel: een extra metrostation Sixhaven is niet meer nodig.

pendelmetro
Station Overhoeks van de pendelmetro

Amsterdam Noord wordt steeds meer een onderdeel van het centrum van Amsterdam. Publiekstrekkers als het Filmmuseum EYE en A’dam Toren nodigen toeristen uit om met de pont het IJ over te steken. Dagelijks maken ruim 40.000 fietsers en voetgangers de oversteek van Amsterdam Noord naar het centrum en andersom. De laatste jaren is de groei circa zes procent per jaar geweest. De komende jaren wordt nog een aantal hoge torens opgeleverd waaronder een groot hotel met congrescentrum. Het is dus de vraag of het groeiende verkeersaanbod van voetgangers en fietsers met de veren kan worden verwerkt.  

Wethouder Ruimtelijke Ordening, Eric van der Burg: ‘Noord bruist, steeds meer Amsterdammers wonen, werken en recreëren aan de noordelijke kant van het IJ. Dit levert extra druk op de veren op. Met goede vaste verbindingen wordt Noord toegankelijker’. Op de middellange termijn wil de gemeente vaste verbindingen voor langzaam verkeer tussen de noord- en de zuidoever realiseren. Inmiddels is het college van B&W akkoord met het Definitieve Principebesluit Sprong over het IJ voor het realiseren van betere verbindingen tussen de IJ-oevers.

Sprong over het IJ: kabelbanen, bruggen en tunnels

De toenemende druk op de veren en de ontwikkeling van de IJ-oevers zijn redenen voor de gemeente Amsterdam om alternatieven voor de oversteek te bestuderen. Dit heeft geleid tot een stroom van creatieve ideeën voor het realiseren van kabelbanen, bruggen en tunnels. Enkele voorbeelden volgen hieronder.

pendelmetro - labelbaan
kabelbaan hoog over het IJ
bruggen bij CS over het IJ
bruggen bij CS over het IJ
pendelmetro-bruggen-1
brug boven bij CS en rode brug met bomen bij Houthavens

Spectaculaire bouwwerken over het IJ

Kabelbanen en bruggen zijn spectaculaire bouwwerken voor steden en mooie beeltenissen voor op ansichtkaarten, t-shirts en bierviltjes. De mogelijke aanleg van bruggen over het IJ kan gevolgen hebben voor de vaarroutes op het IJ. De consequenties voor de scheepvaart moeten in samenspraak met Rijkswaterstaat, het Havenbedrijf Amsterdam, de Havenmeester en de Passenger Terminal worden onderzocht. Een van de nadeel van een brug is dat hij voor de doortocht van grote schepen geopend moet worden. Verder zijn lange op- en afritten voor fietsers nodig. Voor een kabelbaan zijn hoge stellingen op de kades nodig en het is lastig om fietsen mee te nemen. Voordeel is dat een kabelbaan een hoge capaciteit heeft, elektrisch wordt aangedreven en relatief goedkoop en snel kan worden gebouwd. Nadeel is dat een kabelbaan, net zoals een brug, een lange aanloop nodig heeft om op grote hoogte te komen. Een tunnel onder het IJ tussen CS en Noord heeft deze nadelen niet. Daarom is een tunnel waarschijnlijk de meest effectieve, aanvullende oplossing voor het verkeer van voetgangers en fietsers tussen het centrum en noord. De ‘heen en weer’ pendelende metro zorgt voor een comfortabele en snelle overtocht.

Pendelmetro in een tunnel tussen CS en NOORD

Het ontwerp bestaat uit een tunnel tussen het Centraal Station en de Badhuiskade aan het Buiksloterkanaal. In de tunnel pendelt een metrovoertuig heen en weer tussen CS en Noord. De pendelmetro brengt voetgangers, toeristen met rolkoffers en fietsers in een paar minuten naar de overkant. De tunnel op de perrons zijn afgesloten met behulp van schuifdeuren. Als de metro arriveert gaan de deuren aan één kant open en verlaten alle reizigers de metro. Als de metro leeg is gaan de deuren van de tunnel en de metro dicht. Dan worden de deuren aan de andere kant geopend en kunnen de reizigers instappen. De perrons zijn met roltrappen en liften snel te bereiken. Voordeel is dat er weinig ruimte op de kades nodig is. De ingaande en uitgaande reizigers zijn van elkaar gescheiden. Eén van de dubbele roltrappen is voor voetgangers en de andere ook voor fietsers die gebruik kunnen maken van een handige rolbaan om de fiets mee te nemen. Via de verdeelhal van de metro onder het CS kunnen reizigers van de Noord/Zuidlijn en van de Oostlijn naar het perron van de pendelmetro lopen. In de onderstaande figuur 2 is het Station CS schematisch uitgebeeld.

Pendelmetro Station CS

pendelmetro
FIGUUR 2: ontwerp pendelmetro station bij Amsterdam CS

Pendelmetro Station Overhoeks

In figuur 1 is te zien dat het station Overhoeks is gepositioneerd langs de Badhuiskade voor het toekomstige Maritiem Hotel en dicht bij EYE, Tolhuistuin en de A’dam Toren. Groot voordeel van de pendelmetro en het station Overhoeks is dat het metrostation Sixhaven niet meer nodig is. Reizigers van de Noord/Zuidlijn kunnen via de verdeelhal onder het CS naar het station van de pendelmetro lopen. De bouwkosten voor de geplande metrostation Sixhaven kunnen worden gebruikt voor de pendelmetro.

Een pendelmetro in een tunnel heeft veel voordelen

De pendelmetro heeft de volgende voordelen:

  • In 2 minuten aan de overkant; korte wachttijden
  • directe dag/nacht verbinding met Noord voor voetgangers en fietsers
  • de NoordZuid lijn is via de verdeelhal van het station CS en de pendelmetro direct verbonden met overkant van het IJ
  • Metrostation SIX haven is niet nodig
  • de Oost-lijn is ook verbonden met de overkant van het IJ
  • In de nacht kan de toegang tot de verdeelhal worden afgesloten als de metro’s niet meer rijden; vanaf de beide kade’s op de IJ-oevers blijft de pendelmetro gewoon open
  • er zijn geen lange dalende en stijgende toeritten nodig voor fietsers die veel ruimte gebruiken; met roltrappen en liften is het ruimtegebruik van de pendelmetro op de kades minimaal
  • de pendelmetro kan zonder bestuurder heen en weer rijden en heeft een relatief korte tunnel nodig voor de oeververbinding
  • de pendelmetro is niet alleen een snelle en effectieve verbinding maar kan ook wat betreft kosten gunstig uitpakken. Er is geen metrostation Sixhaven nodig en de tunnelbuis is relatief kort.
  • als de Noord/Zuidlijn in de toekomst vanaf Schiphol gaat rijden is de luchthaven direct verbonden met Overhoeks.

pendelmetro wild projects

positie tunnel CS en Overhoeks

Bovengronds bouwen en afzinken van tunnel en stations

De tunnel en de beide stations kunnen bovengronds worden gebouwd. Deze elementen kunnen aan de kade achter het CS en in het Buiksloterkanaal aan de Badhuiskade worden afgezonken en gekoppeld. In het hierboven beschreven plan is een verbinding voorzien met de verdeelhal van de Noord/Zuidlijn. Dit is de meest ideale verbinding omdat reizigers van de beide metrolijnen naar het station van de pendelmetro kunnen lopen. Het is echter de vraag of dit mogelijk is. Want de afstand tussen de verdeelhal en het station van de pendelmetro is vrij groot hoewel een stukje lopen niet ongezond is. Maar de kans is groot dat de autotunnels achter het CS de verbinding onmogelijk maken. Overigens is een tunnelverbinding tussen de kade achter het CS en de overkant gemakkelijker én goedkoper te realiseren.

pendelmetro afzink wild projects

Bronnen

Beleid gemeente Amsterdam – Sprong over het IJ

De vervoerswaarde van mogelijke verbindingen over het IJ. Gemeente Amsterdam

Artikel over het eyetunneltje in het Parool

Op de luchthaven Madrid Barajas Airport rijdt een metro met dubbele toegangsdeuren.

De schets van Overhoeks (met daarin het Station Overhoeks getekend) komt van de website van ozarchitects.

Interessante plannen zijn ook …..

De FLIJover over het IJ, een mooie iconische brug, die naast het dagelijkse verkeer ook een leuke attractie voor toeristen zal kunnen zijn (zie video).

De IJ-fietstunnel, een mooi plan dat relatief gemakkelijk uitvoerbaar is.  Namelijk door het benutten van een van de bestaande tunnelbuizen van de IJ tunnel voor fietsers.Pendelmetro CS en IJfietstunnel

 

 

Share

Democratie krijgt impuls met meerkeuze stemmen

Democratie begint in de eigen buurt

Veel politieke partijen lijken zich meer zorgen te maken over de eigen zetels en de volgende verkiezingen dan met de zorgen van veel burgers en de vraagstukken op de lange termijn. De samenleving is veranderd maar het lijkt alsof veel partijen de veranderingen niet hebben begrepen. Politici zijn vergroeid met de systeem die zij of hun voorgangers decennia geleden hebben ontwikkeld. Maar de tijden zijn drastisch veranderd door bijvoorbeeld de automatisering en de globalisering. Het perspectief dat veel werknemers hadden – elk jaar een beetje beter inkomen – is verdwenen. Veel mensen hebben het gevoel dat ze door de politiek zijn vergeten.

Voor populisten een goede voedingsbodem om de bestaande politieke verhoudingen te destabiliseren. Een ‘elite van boze politici’ (Jan Nagel van 50PLUS: “we gaan er met gestrekt been in”) roepen burgers op om boos te zijn. Maar zowel de populisten als de politici, die blijven vasthouden aan neoliberaal beleid, lossen de problemen van mensen die het slachtoffer zijn van automatisering, globalisering en flexibilisering van de arbeid niet op.

Duizenden burgers zijn actieve vrijwilligers die buurten en wijken leefbaarder maken

Dat het toch nog redelijk goed gaat is vooral te danken aan de duizenden burgers/vrijwilligers die actief zijn in buurten en wijken. Volgens de Stichting Kracht in NL, die 1000 initiatieven in wijken onderzocht, leveren die aan twee miljoen Nederlanders waarde op. Al decennia leveren de activiteiten van burgers grote waarde op voor stad en land. Soms wordt dat pas jaren later gewaardeerd. Zo stelt de directeur Wonen van de gemeente Amsterdam dat krakers belangrijke gebouwen van de sloop hebben gered. Veel burgers zijn doe-het-zelvers geworden en vullen de gaten in de buurten waar de overheid het laat liggen. Zie de voorbeelden en aanpak in het onderstaande schema.

lokale democratie

Zij krijgen steun van een groep van enkele honderden burgemeesters, wethouders, ondernemers, raadsleden, wetenschappers en actieve burgers die de Code Oranje hebben afgekondigd. Code Oranje gaat over de staat van onze huidige politieke democratie. Die verdient een grondig herontwerp en dit vraagstuk is urgent. De landelijke verkiezingen in 2017 en de gemeentelijke verkiezingen in 2018 moeten het kantelpunt vormen om de nieuwe democratie te realiseren. Inmiddels zijn in Nederlandse gemeenten al proeven gestart met buurtbegrotingen.

Duizenden projecten worden door vrijwilligers (stadmakers) uitgevoerd. Vaak is de overheid nodig voor het geven van vergunningen en het verlenen van subsidies. Dit gaat vaak moeizaam omdat politici en ambtenaren hun eigen beleid willen uitvoeren. Burgers willen daarom meer (wettelijke) mogelijkheden om zelf te kunnen werken aan het verbeteren van hun leefomgeving. Om die ruimte op te eisen zullen burgers druk moeten uitoefenen op politieke partijen. Code Oranje is een belangrijk signaal omdat die beweging uit de politiek komt.

Hoe kan het huidige democratische systeem nieuw leven worden ingeblazen? Hoe kunnen burgers via de overheid meer invloed krijgen op de eigen leefomgeving en op het beleid van politieke partijen?

Geef burgers de mogelijkheid op drie partijen te stemmen en op een aantal korte termijn en lange termijn beleidsthema’s.

Hieronder volgen enkele opties om burgers meer invloed te geven in het politieke proces.

Landelijke democratie

  • Stemmen op drie partijen door weging: bijvoorbeeld 50% van je stem op GroenLinks, 25% op D66 en 25% op de VVD (toelichting: nog maar weinig kiezers voelen zich vertegenwoordigt door één partij. Door op drie partijen te stemmen kun je meer invloed uitoefenen op de standpunten en voorgestelde maatregelen van politieke partijen. Zwevende kiezers kunnen met een ‘gewogen stem’ kiezen voor standpunten van drie partijen en voor een bepaalde coalitie).
  • Stemmen op vier thema’s: burgers kiezen vier thema’s uit een lijst van tien onderwerpen waarvan vijf gebaseerd zijn op huidige problemen en vijf thema’s die betrekking hebben op de lange termijn (toelichting: de top 5 ‘huidige problemen’ worden voor de verkiezingen door een enquête onder burgers vastgesteld; via deze enquête worden ook de top 5 ‘toekomstige aandachtspunten voor 2030′ bepaald).
  • Door te kunnen stemmen op drie partijen en op vier thema’s krijgen de burgers meer keuzemogelijkheden om de politiek te beïnvloeden. Dit kan de betrokkenheid vergroten en meer stemmers naar de stembus trekken. Er valt gewoon meer te kiezen. Bovendien is via de enquête al een democratisch voorverkiezing gehouden.
  • Elk nieuw gekozen kabinet zal bij de start moeten aangeven wat er met de gekozen thema’s wordt gedaan.
  • Een keer per jaar komen het kabinet en de fractievoorzitters naar Utrecht om 1000 uitgelote burgers te vertellen hoe het staat met het land en wat het kabinet heeft gerealiseerd op de door de kiezers gekozen thema’s voor de korte en lange termijn. Daarbij mogen burgers uiteraard hun visie en mening geven. Het kabinet en de fractievoorzitters luisteren op de ‘Nationale Burgerdag’ naar de burgers. Symbolisch: de politiek zit in de zaal, de burgers op het podium.

    meervoudige democratie
    sturen en besturen in de meervoudige democratie

Lokale democratie en lokale verkiezingen

  • Elke wijk/buurt krijgt een open/publieke ruimte voor ontmoeting, buurtactiviteiten, burgerinitiatieven, etc.
  • Elke wijk krijgt een burgercommissie gevormd door burgers die voor een bepaalde periode door loting worden uitgekozen
  • Buurten en wijken krijgen een wijkbudget voor verbeteringen in de eigen omgeving; de burgercommissie doet voorstellen voor buurtprojecten.
  • (beleids)ambtenaren zijn minimaal een dag per week in een buurt om de burger-vrijwilligers te helpen bij het uitvoeren van verbeteringen in de buurten (zie schema hieronder). Zij gaan stap voor stap steeds meer dagen als procesbegeleiders/coaches in de buurten werken. Het ‘produceren’ van resultaten in de wijken wordt belangrijker dan ‘beleid maken’.
  • (beleids)ambtenaren moeten na zeven jaar een andere baan buiten de overheid zoeken zodat burgers met frisse nieuwe ideeën, kennis en ervaringen voor zeven jaren kunnen werken aan buurt- en wijkprojecten.
  • Een maal per jaar worden burgers geloot die het college en politieke partijen vertellen wat er leeft en wat hun wensen zijn voor het oplossen van problemen en het werken aan de toekomst van de gemeente (‘Lokale Burgerdag’). Ook hier zitten de burgers op het podium en het college, de politieke partijen en de ambtenaren in de zaal.
  • Bij lokale verkiezingen: burgers stemmen op drie partijen en kiezen vier thema’s uit een lijst van tien onderwerpen waarvan 5 huidige, lokale problemen en vijf thema’s die betrekking hebben op de lange termijn (toelichting: de top 5 ‘huidige problemen’ worden voor de verkiezingen door een enquête onder burgers vastgesteld; via deze enquête ook de top 5 ‘toekomstige aandachtspunten’).
  • Voor landelijk en lokaal kan worden afgesproken dat er gedurende een periode van drie verkiezingsrondes wordt geëxperimenteerd met deze en nog andere, aan te vullen opties.

Bronnen

Prof. dr. A.F.M. Brenninkmeijer (vz), Rapport Amsterdam 2020 Advies- en evaluatiecommissie Bestuurlijk stelsel Amsterdam. 2016

Op 17 november 2016 komt de raadscommisie Algemene Zaken bijeen om het voorstel voor stelselwijziging te bespreken. Op 30 november zal het in de Amsterdamse gemeenteraad worden behandeld. Pakhuis de Zwijger organiseert samen met partners een publieksbijeenkomst op 14 december.

Lees het artikel van Joachim Meerkerk over het door de politiek voorgestelde, nieuwe bestuurlijk stelsel van de gemeente Amsterdam dat volgens Meerkerk alleen maar minder democratie brengt.

Eisse Kalk en Niesco Dubbelboer, De Werkplaats Maak de Buurt. Hoe maatschappelijke initiatieven zich écht verder kunnen ontwikkelen. Een publicatie van Stichting Agora Europa 2016.

Amsterdamse politici zijn meer met elkaar bezig dan met hun burgers, zo oordeelt een evaluatiecommissie volgens de NRC.

De Volkskrant bericht op 21 december 2016: Volgens de Nederlandse index is onze welvaart er sinds het begin van het economisch herstel in 2013 nauwelijks op vooruitgegaan en nog altijd lager dan vóór de crisisjaren. Volgens de Universiteit van Utrecht en de Rabobank zijn mensen de laatste jaren met name minder tevreden over hun woon- en vooral werksituatie. Door de stijgende werkloosheid (tot 2015) en toegenomen flexibilisering van de arbeidsmarkt nam de baanzekerheid af, wat het welzijn van mensen negatief beïnvloedt.

Steden als Athene, Barcelona, Bologna en Lissabon zijn verder met de ontwikkeling van de lokale democratie. Zo heeft de gemeenteraad van Lissabon een platform opgericht waarin de leden van de raad samen met wijkorganisaties besluiten nemen over woon- en zorgprojecten. Lees de artikelen over New Europe – cities in transition.

Stadmakers bedenken prachtige projecten zoals deze video van Schoffies Koffie laat zien.

Share

Amsterdam slimmer en schoner met de ‘YOET’

Your Own E-Taxi (YOET) is next step voor binnenstedelijke mobiliteit

Kan de Yoet Amsterdam slimmer, schoner en leefbaarder maken? Amsterdam wordt steeds voller met auto’s, scooters, fietsers, voetgangers en touringcars met toeristen. De discussies over het toerisme laaien op want de leefbaarheid staat onder druk en de luchtvervuiling is een bron van zorg. De belangrijkste bron van luchtvervuiling is het verkeer. De uitlaatgassen in de stad zorgen voor relatief hoge concentraties luchtvervuiling. Scooters, auto’s met  dieselmotoren en touringcars zijn de grote vervuilers. YOET

De buitenluchtkwaliteit voldoet op veel plekken in de stad niet aan de geldende normen. Luchtvervuiling leidt tot verhoogde gezondheidsrisico’s voor kinderen, ouderen of mensen die al een luchtwegaandoening of hart- en vaatziekte hebben.

De maatregelen van de gemeente om de luchtkwaliteit te verbeteren leveren weinig op. Touringcars mogen het centrum inrijden om toeristen af te leveren voor een boottochtje. De grachten van Amsterdam staan vol met geparkeerde auto’s. Een flink deel daarvan is niet van de bewoners maar van bezoekers. Als alleen bewoners daar kunnen parkeren, kan er veel open ruimte worden gecreëerd. Misschien is het zelfs mogelijk om één zijde van de grachten helemaal autovrij te maken. Toeristen kunnen dan al wandelend ongehinderd genieten van Amsterdam. Om te voldoen aan de vraag naar mobiliteit kan de elektrische oproep taxi een uitstekend alternatief zijn.

Hoe werkt de YOET

De afkorting voor Your Own E-Taxi is YOET. Het is een elektrische auto voor vijf personen die je op afroep kunnen bestellen. We dachten er eerst een robot auto van te maken maar dat heeft grote nadelen. Er moet namelijk geïnvesteerd worden in een digitaal geleidesysteem. Problematischer is dat een robot auto bij drukke voetgangerspassages, zoals de Leidsche straat, moeite zal hebben om door te rijden. Want voetgangers zullen waarschijnlijk niet spontaan doorgang verlenen. Daarom is de Yoet een elektrische taxi mét een bestuurder. Via een app wordt de taxi bestelt en een chauffeur brengt vervolgens de oproep auto naar het gevraagde adres. De taxichauffeur stapt uit, controleert digitaal de gegevens van het rijbewijs en overhandigt de Yoet aan de gebruiker. Vervolgens haalt de taxi-chauffeur een vouwfiets uit de taxi en fietst naar de Yoet-centrale. Of krijgt onderweg een melding om een Yoet op een ander adres te halen. Inmiddels is de gebruiker van de taxi op weg naar een of meer bestemming(en) in het centrum van Amsterdam. Gebruikers met een abonnement kunnen de taxi ook zonder tussenkomst van een fietsende taxichauffeur van elkaar overnemen. De gegevens tussen de gebruikers worden online verwerkt voor de overdracht en de betaling.

‘appen voor een yoetje’

Door de breng- en haalservice kan de Yoet snel worden geïntroduceerd zonder grote investeringen in de infrastructuur. Een joet is Amsterdams voor 10 gulden. Dus misschien kunnen we in de toekomst bellen en appen voor een ‘yoetje’.

Meer lezen over smart cities en robotauto’s in Amsterdam . Raadpleeg ook www.wildprojects.nl. De foto in de header van dit artikel is een compositie van afbeeldingen van Google, de elektrische robotauto EZIO en een elektrische vouwfiets van Brompton.

De YOET  is een van de mogelijke oplossingen om de luchtvervuiling te verminderen. Het kan als voorbeeld dienen voor het realiseren van het start-up project 1000 sunflowers for Amsterdam (#1000sunflowers4Amsterdam). SUN staat voor solutions for urgent needs. Uitgangspunt voor de starters zijn de problemen in samenleving die met urgentie opgelost moeten worden.

Meer lezen over de luchtvervuiling in Nederland en Amsterdam Lees verder Amsterdam slimmer en schoner met de ‘YOET’

Share

Gentrificatie, zegen én vloek?

Gentrificatie heeft veel voordelen, maar ook grote nadelige effecten. Hoe kunnen we zorgen dat de gecreëerde waarde in de wijken blijft en niet verdwijnt in de zakken van vastgoedeigenaren? Hoe kunnen we werken aan een samenleving waarin voor iedereen winst wordt gecreëerd? Een economie voor mensen: circulair, armoedevrij en inclusief? [i] Deze vragen zijn het uitgangspunt voor het schrijven van dit artikel én bovendien (indirect) actueel door de aanslagen in Parijs. Wijken met mensen die niet mee (kunnen) doen, kunnen een voedingsbodem zijn voor radicalisering. Het ontwikkelen van inclusieve buurteconomieën kan voor nieuw perspectief zorgen.

Gentrificatie en verhipping van steden

De Engelse sociologe Ruth Glass bedacht de term gentrification waarmee ze de lokale overheid van Londen waarschuwde voor het verdringen van armen uit de stad. Zij bestudeerde de problemen op de woningmarkt in Londen en kwam tot de volgende conclusie: “One by one, many of the working class quarters have been invaded by the middle class – upper and lower … Once this process of ‘gentrification’ starts in a district it goes on rapidly until all or most of the working class occupiers are displaced and the whole social character of the district is changed.” (London, Aspects of Change. 1964).  De vinex steden in Nederland zijn mede een gevolg van deze verdringing. Dit proces van verdringing is nog steeds een actueel maatschappelijk probleem. Het huidige college van Amsterdam ziet gentrificatie als een kans voor de stad. Argument is dat de instroom van hoogopgeleide jonge mensen goed is voor de internationale concurrentiekracht van de stad.

May 2002: Richard Florida publishes The Rise of The Creative Class, selling governments across the world on the notion that distressed inner-cities can be revived by an influx of cafe-going creative professionals.

Gentrificatie verspreidt zich in Amsterdam als een olievlek door alle buurten.  Dit komt door de enorme druk op de woningmarkt.  Maar het zadelt de stad op met een dilemma. We komen daar later op terug.

Op zoek naar betaalbare woon- en werkruimte

In populaire steden zijn duizenden bewoners continu op zoek naar betaalbare woon- en werkruimte. Dat lukt meestal alleen in wijken die er wat minder florissant bij staan en waar de huren nog relatief betaalbaar zijn. De nieuwe bewoners vormen de voorhoede van een stroom volgers, die daar ook gaan zoeken. Creatieve initiatiefnemers huren in zo’n wijk werk- en winkelruimten om een bedrijfje te kunnen starten. Een leuke wijk trekt weer nieuwe woningzoekers zodat na verloop van tijd de wijk het predicaat ‘hip’ krijgt. In Amsterdam gebeurde dit in de jaren tachtig en negentig met de Pijp en meer recent met de Indische Buurt. Bos en Lommer, tien jaar geleden nog aangeduid als Vogelaarwijk, is inmiddels ook een leuke wijk geworden. Nieuw-West, Amstel III en Diemen Zuid zijn wijken in opkomst.

Het minder leuke aspect van deze ontwikkeling is dat zodra een wijk populair wordt, de vastgoedbezitters de huren verhogen. De stijging is niet alleen het gevolg van de verhipping en de populariteit van een wijk maar ook van schaarste op de woningmarkt. Door het enorme tekort aan betaalbare huurwoningen in Amsterdam is de concurrentie op de woningmarkt groot. Het beleid van de huidige regering en het college van Amsterdam zorgt bovendien voor een sterke afname van het aantal sociale huurwoningen.

Een kwalijk gevolg is dat bewoners, die de hogere huren niet kunnen betalen, worden gedwongen te verhuizen naar de randen van de stad. Of naar locaties waar de vervuiling het hoogst is, zoals langs de snelwegen. De hippe wijken gaan op slot voor mensen met lage(re) inkomens. In steden, als Londen en San Francisco, zijn bijna geen betaalbare woningen meer te vinden. Amsterdam lijkt dezelfde kant op te gaan. Ook het verhuren van woningen via Airbnb zorgt voor stijgende huurprijzen. Om een nieuw appartement te kunnen kopen houden kopers soms bij voorbaat al rekening met de verhuur van hun toekomstige woning aan toeristen.

Gentrificatie, de zegen

Hoogopgeleide, creatieve, initiatieven nemende inwoners zijn essentieel voor de ontwikkeling van grote steden. Zij zorgen voor innovatie, dynamiek en veerkracht. Steden fungeren als een economische motor, die steeds meer door maatschappelijke initiatieven tot stand komt. [ii] Populaire steden werken als een magneet voor nieuwkomers; in Amsterdam tot wel duizend mensen per maand. Vaak zijn de nieuwkomers hoogopgeleide (jonge) mensen. Niet alleen Amsterdam, maar bijvoorbeeld ook Rotterdam, Eindhoven en Arnhem zijn de laatste jaren verrijkt met initiatieven van de inwoners. Grote steden zijn veel aantrekkelijker geworden. Het aantal start-ups neemt toe en broedplaatsen puilen uit met bedrijfjes die nieuwe producten en diensten op de markt zetten. In deze steden zijn nieuwe cultureel/maatschappelijke ‘lagen’ ontstaan. In de jaren tachtig en negentig draaide ‘cultuur’ voornamelijk om ‘traditionele’ culturele instellingen, zoals schouwburgen, theater, poptempels, bioscopen en filmhuizen. Nu zijn er in wijken ontmoetingsplekken gecreëerd in leegstaande gebouwen, oude fabrieken omgetoverd tot cultureel/maatschappelijke hotspots en een groeiende beweging van sociaal ondernemers die werken aan de economie waarin voor iedereen winst wordt gecreëerd. Bijna altijd gaat het om bottom-up initiatieven van burgers, soms –vaak na lang overleg- gefaciliteerd door de lokale overheid. Het gaat goed met de steden en dan vooral met Amsterdam waar de economie hard groeit. Toch zijn er ook zorgen.

Een stad van iedereen?

Luca Bertolini, directeur van het Centre for Urban Studies van de UVA, stelt in de Folia: ‘Amsterdam is erg leuk, maar het dreigt op dit moment een stad voor alleen maar hippe mensen te worden. (…) in de jaren negentig (…) was het meer een stad van iedereen. (…) Steden zijn het mooist als verschillende soorten mensen zichzelf kunnen ontplooien en spontaal met elkaar in aanraking komen. Dat lukt nu bijna niet meer’. Hij stelt dat er gelukkig in Amsterdam nog genoeg mooie bewonersinitiatieven zijn, zoals De Ceuvel. Bertolini stelt dat het ultieme ideaal van de stad de mogelijkheid is om anderen te ontmoeten.[iii]

Hij wordt op z’n wenken bediend. In veel Nederlandse steden ontstaan in de wijken publieke ontmoetingsplekken waar initiatiefnemers bij elkaar komen en samen werken om hun buurten leefbaarder te maken.

gentrificatie_wild_projects
bar in Shoreditch

Gentrificatie, de vloek, protesten tegen hipsters en Airbnb

De tekorten aan betaalbare woningen en de stijgende prijzen leidt tot grote ongelijkheid in steden. Eind september leidde dat in de Londense wijk Shoreditch tot protest waarbij een hip ontbijtrestaurantje het doelwit van betogers was. In de Guardian vertelt Dan Hancox wat hij van de ongelijkheid vindt: ‘(…) the brutality of the gentrification that is destroying the lives and demolishing the homes of some of London’s most vulnerable people. Some 49% of the children in the borough live below the poverty line. Property developers and private landlords are making millions forcing these children and families out of their homes, often through violent evictions, and they are regularly moved into inadequate temporary accommodation and sometimes on to the streets. Many parents in the area suffer the indignity of relying on food banks to feed their children while the new Shoreditch residents can make a successful business selling children’s cereal for £5 a bowl.’

gentrificatie

In San Francisco werd begin november het hoofdkantoor van Airbnb bezet door een groep demonstranten. Zij hadden spandoeken bij zich met de tekst ‘stop de uitzettingen’ en ‘stop de hebzucht’. De demonstranten houden Airbnb verantwoordelijk voor de negatieve gevolgen voor de wijken. Spreker na spreker vertelde verhalen over mensen die hun huis uitgezet zijn door de hoge huren. Zij eisten maatregelen tegen huizenbezitters die huurders uit hun woningen zetten om die vervolgens alleen nog maar te verhuren aan toeristen. Sara Shortt, executive director of the Housing Rights Committee. “We have people who are being priced out, and anybody that’s actually looking for housing in this market cannot find it. And at the same time we have a large percentage of our housing stock going to tourists.”[iv]

De keerzijde is dat de sociale ongelijkheid door verdringing van bewoners toeneemt. Ook het beleid van de huidige regering en het Amsterdamse college om het aantal sociale huurwoningen drastisch te verminderen, kan dit effect versterken.

Gentrificatie is een vloek als de ‘armere’ wijken snel veranderen en verhippen. Voor de oorspronkelijke bewoners kan dit grote gevolgen hebben. Door de stijgende huurprijzen moeten de armere bewoners wijken voor de nieuwkomers die de hoge(re) prijzen wel kunnen betalen.[v]

Dilemma

Steden kunnen niet overleven zonder jonge, hoogopgeleide, creatieve en innovatieve bewoners en nieuwkomers. Zij hebben de drang naar vernieuwing en geven de steden nieuwe impulsen voor duurzame groei. Maar deze bewoners zorgen ook voor de veryupping en verhipping van buurten. Vastgoedeigenaren maken maar al te vaak gebruik of misbruik van de opwaardering door de huren flink te laten stijgen. Bewoners met lage(re) inkomens kunnen daarvan de dupe worden. Dit kan leiden tot minder diversiteit. En tot minder vernieuwing als creatieve inwoners met lage inkomens de hogere huren niet meer kunnen betalen. Luca Bertolini stelt dat het voor de ontwikkeling van de stad juist van belang is dat verschillende soorten mensen zichzelf kunnen ontplooien. Een stad moet dus zorgen voor voldoende betaalbare woon- en werkruimten om aantrekkelijk te blijven. Is dit niet meer het geval dan trekken jonge mensen naar andere wijken of naar andere steden.

Initiatiefnemers en stadmakers kunnen het slachtoffer worden van de energie die zij in buurten steken als de huren stijgen en de maatschappelijke waarde die zij met hun initiatieven hebben gecreëerd, in de zakken van de huiseigenaren verdwijnt. Dit is geen oproep om dan maar te stoppen met het nemen van initiatieven. Wel om na te denken wie nou eigenlijk zou moeten profiteren van de maatschappelijke waardecreatie. En vooral ook hoe we dat kunnen organiseren.

gentrificatie

Wat kan de overheid doen?

Het zelf organiserend vermogen van de samenleving groeit, maar de lokale overheid geeft nog te weinig ruimte aan initiatiefnemers. Het kabinet meent dat een nieuwe bestuursstijl nodig is waarin de overheid open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving. Mooie woorden die in de praktijk maar moeizaam van de grond komt. Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) is een vereniging van en voor vrijwilligers die zich sterk maken voor hun buurt. Leden zijn bewonersgroepen. Het LSA pleit voor buurtrechten waardoor burgers meer zeggenschap over hun directe leefomgeving.

Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam wil dat grote steden veel gentrificatiemeer te zeggen krijgen. Hij signaleert een nieuwe stedelijke revolutie; het beleid van het Rijk zou daaraan moeten worden aangepast. De burgemeesters van de vier grote steden willen meer macht, maar of ze dat ook willen delen met de burgers in hun steden? Wat kan de lokale overheid doen om de ongewenste effecten van gentrificatie in te dammen?

  • Bouw duizenden betaalbare huurwoningen in en aan de randen van de hippe buurten zodat er voldoende concurrentie ontstaat op de woonmarkt in deze wijken;
  • Stop met het verkopen en slopen van sociale huurwoningen.[vi] [vii]
  • Zorg met maatregelen dat huren gematigd stijgen om te zorgen dat bewoners die daar al vele decennia wonen, in de stad kunnen blijven wonen, zoals in de Amerikaanse stad Philadelphia;[viii]
  • Geef meer ruimte voor initiatiefnemers en faciliteer bewonersinitiatieven. Het kabinet signaleert als belangrijke trend de komst van de mondige burger. Dit vraagt om meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven van burgers, een nieuwe bestuursstijl, een  overheid die open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving.
  • Geef wijken budget voor het realiseren van buurtinitiatieven. Dit kan met buurtrechten. Het Landelijk Samenwerkingsverband Actieve bewoners (LSA) wil geïnspireerd op de Localism Act uit Engeland buurtrechten waarmee burgerinitiatieven worden gestimuleerd.
  • Faciliteer publieke ontmoetingsruimten in de wijken naar het voorbeeld van de Meevaart in de Indische Buurt in Amsterdam.[ix] Dit zorgt voor de toename van sociale netwerken en goede doelen activiteiten in de wijk.

Wat kunnen bewoners doen?

Hoe kunnen we zorgen dat de gecreëerde waarde in de wijken blijft en hoe kunnen we lokale economieën ontwikkelen? Het zou zomaar kunnen dat buurtcoöperaties daarbij een belangrijk middel zijn. De voorbeelden komen uit Amsterdam, Den Haag en Rotterdam.

De Verkeerstoren

In een pand aan de Distelweg in Amsterdam-Noord is een tijdelijke coöperatieve en creatieve werkplaats ‘De Verkeerstoren’ ontwikkeld. De verantwoordelijkheid voor het pand ligt grotendeels bij de huurders zelf. De huurders werken zo veel mogelijk mee aan de opbouw en het beheer van het pand. Dat doen ze met zoveel mogelijk gebruikte bouwmaterialen. Huurprijzen kunnen door de gedeelde verantwoordelijkheid en samenwerking zo laag mogelijk blijven. Het is dus eerder een vrijplaats dan een broedplaats. De initiatiefnemers vinden het coöperatieve karakter heel erg belangrijk’: ‘we zijn een collectief dat het samen doet.’

De buurtcoöperatie van de Jan Evertsenstraat

Met een ‘freezone‘ zoals in de Jan Evertsenstraat bepalen bewonersgentrificatie en ondernemers samen wat wel en niet kan, omdat de stedelijke regels en vergunningen daar niet meer gelden. De Jan Evertsen BuurtCoöperatie (JEBC) is een initiatief van Winkelstraatvereniging Jan Eef met als doel een diverser winkelaanbod in de straat te realiseren. De coöperatie bestaat uit bewoners, gebruikers, ondernemers en buurtgenoten. Getracht wordt het aanbod te laten aansluiten bij de behoeftes uit de buurt. Dit is een nieuwe manier om de winkelstraat op te waarderen en diverser te maken. De buurt coöperatie wil panden gaan huren of kopen en deze vervolgens door verhuren aan ondernemers die voor een diverser aanbod zorgen. Om panden te kunnen huren of kopen is er kapitaal nodig. De JEBC vraagt belanghebbenden – bezoekers, klanten, ondernemers en buurtgenoten – in te stappen.

Sara Mohammadi, projectleider van de buurtcoöperatie JEBC: “Nu (…) gaat heel veel vrijwilligerswerk en initiatief van de buurt verloren aan de vastgoedeigenaren die daar aan verdienen. En dat is het niet alleen, bijkomstig is dat veel vastgoedeigenaren niet dezelfde visie delen als de buurtbewoners en daardoor minder geneigd zijn om mee te werken.”

Gentrificatie kan een zegen zijn als het initiatiefnemers in een wijk lukt om een inclusieve buurteconomie te ontwikkelen. En om daarbij bewoners te betrekken die niet gewend zijn om initiatieven te nemen.

De Delfshaven Coöperatie

De Delfshaven Coöperatie in Rotterdam:
Samen bereik je meer dan alleen. Maar hoe krijg je dat voor elkaar? En: hoe krijgt vernieuwing en experiment een plek? De Coöperatie verbindt lokale initiatieven in Delfshaven aan overheid en bedrijfsleven. Ons doel is economische ontwikkeling en veerkracht in Delfshaven. We verleiden en ondersteunen initiatieven (van bewoners).

De Haagse Markt

De Volkskrant schrijft over de vernieuwde Haagse Markt: gentrificatie‘Kansloze’ jongeren lopen er stage. ‘Ze vinden er een familie’. De multiculturele bazaar is een van Europa’s grootste openluchtmarkten. De markt is een coöperatie waarbij de meeste marktkooplieden zijn aangesloten. De Coöperatie werkt samen met de middelbare school voor praktijkonderwijs De Einder in Transvaal. De schooldirecteur is lyrisch over de samenwerking:

Jongeren die anders kansloos zijn, worden hier gesocialiseerd. Vegen is misschien geen droombaan, maar je hoort wel bij de familie. De marktkooplieden zijn ongelofelijk betrokken. Het zijn doeners met een groot sociaal hart’.  

De Haagse Markt zorgt voor sociale cohesie en versterkt de lokale wijkeconomie.  Jongeren die niets hebben te verliezen, vinden dat de markt nu van hen is. Bron: Tussen de kramen leeft jongere op. De Volkskrant 20-11-15 

De experimenten in de wijken tonen aan dat burgers zoeken naar alternatieven voor de neoliberale manier waarop de samenleving kan worden ingericht.

Een wijk van en voor iedereen?

In een ‘achterstandswijk’ zijn andere maatregelen nodig dan in een hippe wijk. In het schema staan voorbeelden voor beide wijken. Een wijk kan bijvoorbeeld het groenonderhoud door kansarme, werkloze jongeren laten uitvoeren. Met allerlei activiteiten kan gebouwd worden aan een inclusieve buurteconomie en een sterke identiteit.

wild_projects_inclusieve_buurteconomie

Door de aanslagen in Parijs moet het verbeteren van de leefbaarheid in buurten en wijken absolute voorrang krijgen. Het stimuleren en faciliteren van sociale cohesie en inclusie kan voorkomen dat jongeren in een uitzichtloze situatie belanden en radicaliseren.

Gentrificatie kan helpen om de positie van een wijk te verbeteren mits het verdringingseffect wordt voorkomen en de wijk van en voor iedereen blijft.

De beweging van onderop, initiatiefnemers, stadmakers en de zogenaamde hipsters, kunnen een positieve rol spelen. Deze moet dan wel de kenmerken krijgen van een een brede, mobiliserende, sociaal/inclusieve beweging. Daarnaast zullen de stadsbestuurders en ambtenaren veel meer open moeten staan voor de vernieuwingsinitiatieven van burgers. Overigens blijft de overheid in grote mate verantwoordelijk voor het nemen van (fysieke) maatregelen die nodig zijn om achterstandswijken te renoveren en de negatieve effecten van gentrificatie, met name stijgende huren, te voorkomen .

voetnoten

[i] Formulering door Social Enterprise NL. Social Label hanteert het begrip socio economics: samen werken aan een economie die de samenleving verbetert.

[ii]  Bron: Kabinetsreactie Rli adviezen Toekomst stad en Kwaliteit zonder groei. 19 september 2014. Rli is de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur, het strategische adviescollege voor regering en parlement op het brede domein van de fysieke leefomgeving. Het kabinet stelt in de reactie op Toekomst stad en Kwaliteit zonder groei: Een andere belangrijke trend is de komst van de mondige burger (…) Dit vraagt om meer ruimte voor maatschappelijke initiatieven van burgers (…) zoals het oprichten van coöperaties (…) Het kabinet verwelkomt deze ontwikkeling en meent dat daar een nieuwe bestuursstijl bij hoort waarin de overheid open en uitnodigend handelt naar initiatiefnemers uit de samenleving. (…) Een concurrerende en aantrekkelijke stad zal zijn zelf organiserend vermogen zo veel mogelijk moeten benutten.’

[iii] Folia, HVA & UVA, 7 oktober 2015, blz. 38

[iv] Protesters occupy Airbnb HQ ahead of housing affordability vote. The Guardian, 2 november 2015

[v] De ongelijkheid in steden wordt aangeduid met gentrificatie. Voor meer informatie https://nextcity.org/gentrificationtimeline#intro en inzicht over gentrificatie in Amsterdam het artikel ‘Wil je verbetering in de stad, begin dan binnen de Ring’ van Cody Hochstenbach in Het Parool van 28-7-14

[vi] Volgens het akkoord van de regering Rutte met corporaties en de gemeente mag het aantal sociale huurwoningen van woningcorporaties jaarlijks drieduizend woningen slinken, tot 162.000 in 2019.

[vii] Acht verenigingen van lokale huurders in Amsterdam stellen dat er geen enkele sociale huurwoning in Amsterdam meer mag worden verkocht of gesloopt. Ook moet verboden worden dat sociale huurwoningen in de vrije sector terecht komen. Bron Het Parool, 4 november 2015

[viii] Philadelphia launches the Longtime Owner Occupants Program (LOOP), a real-estate tax break for longtime residents to protect them from rising property taxes. The policy is closely watched as a replicable remedy for gentrifying cities trying to reduce displacement of working- and lower-middle-class residents.  nextcity.org/gentrificationtimeline

[ix] Volgens recent onderzoek helpen buren in etnisch gemengde wijken elkaar. Veel bewoners van arme wijken wonen er prettig en de sociale netwerken van bewoners zijn vaak diverser dan gedacht. Rotterdam heeft veel bezuinigd op publieke voorzieningen, ‘maar zo maak je dus meer stuk dan je beseft’, aldus Anouk Tersteeg, stadsgeograaf en onderzoeker Divercities, een internationaal wetenschappelijk onderzoek in ‘hyperdiverse’ wijken in elf EU-steden, Istanbul, Zürich en Toronto. De Volkskrant, 7 november 2015.

Bronnen: Het Parool, De Volkskrant, steden in transitie, Folia, The Guardian, The Just City Essays. 26 Visions for Urban Equity, Inclusion and Opportunity. EDITED BY TONI L. GRIFFIN | ARIELLA COHEN | DAVID MADDOX

Foto: hip restaurant in Malaga (foto-tj2015)

MEER LEZEN?

Artikel in Trouw maart 2017: De keerzijde van de ‘buurt in opkomst’
Een coöperatie starten, hoe doe je dat? 
Rapport Tussen Wet en Praktijk van Platform 31 – beschrijft ontwikkeling van wooncorporaties.
Wie profiteert van waardecreatie in wijken?
Adri Duivesteijn schreef een essay over de coöperatie waarmee burgers ongeacht hun inkomen weer invulling kunnen geven aan hun eigen woonbehoefte.
Over segregatie in de stad:

Hieronder een video over de toenemende (ruimtelijke) afstand tussen arm en rijk op basis van een grootschalig onderzoek naar de sociaal-economische segregatie in dertien Europese hoofdsteden.

The Guardian: Have you experienced long-term gentrification in your neighbourhood? Share your stories

In recent years, there have been many stories of one of the biggest modern problems to impact cities: gentrification.

(…) Although neighbourhoods in London such as Peckham andStratford are currently experiencing the impact of it, Notting Hill began to gentrify in the 1970s into the wealthy area it is now. (…)

If you have stayed in the same place and seen gentrification change your neighbourhood over the last decade and more, we want to hear from you. Wherever you live in the world, share your stories of watching the impacts of gentrification transform your local area over the long term. When did you first notice it happening? What has the neighbourhood lost – and gained? How has it impacted your daily life?

Respond using the form below by Sunday 10 January and we will feature some of the best stories on Guardian Cities.

 

Share

Waardecreatie: wie profiteert?

Waardecreatie: voorbeelden in wijken


‘Yuppenparadijs: hip en hoogopgeleid neemt Amsterdam over’

Zo luidde Het Parool de alarmbel op 15 februari 2015.  Uit het artikel komen de volgende stukken tekst:

waardecreatie
van der Pekbuurt Amsterdam-Noord

De Van der Pekbuurt is één van die frontlinies van de zogenoemde gentrificatie, het proces van opwaardering dat zich vanaf de jaren zeventig vanuit de ooit verloederde Jordaan verspreidt over heel Amsterdam. Oude, sleetse buurten worden herontdekt, opgeknapt en ingenomen door nieuwe bewoners.

Hoogleraar sociologie Jan Rath van de Universiteit van Amsterdam: ‘Het gaat in veel opzichten ontzettend goed met Amsterdam. Het is een populaire stad met veel bedrijvigheid. Daardoor is de druk op de stad gigantisch.’

Die voorspoed is natuurlijk een goede zaak, benadrukt Rath, maar het succes heeft een keerzijde. ‘Het gemeentebestuur en de woningcorporaties zijn erop gericht de ‘betere’ mensen in de stad te faciliteren: de bewoners met een hogere opleiding, een hoger inkomen, een hogere WOZ-waarde en een smaak die overeenkomt met de smaak van de beslissers. Het is een ontwikkeling waar de mensen die niet hip, cool en hoogopgeleid zijn niet of nauwelijks van profiteren.’

Die laatste groep komt in toenemende mate in de knel, waarschuwt Rath, want ‘…. een stad heeft ook rafelwijken nodig. Wijken met een goedkope supermarkt en een goedkope drogist in plaats van alweer een taartenarchitect en een mineraalwaterspecialist.’

De keuze om de creatieve klasse ruim baan te geven, leidt volgens de socioloog ironisch genoeg op termijn tot een stad waar steeds minder ruimte is voor creativiteit. ‘Veel creatieven zijn vooral ambachtelijk bezig.

Zij huren een pand dat als gevolg van hun activiteiten enorm in waarde zal vermeerderen. Niet zij profiteren daarvan, maar de eigenaren van de panden.

waardecreatie
protest in Londen tegen yuppies

De hipsters effenen het pad voor de miljonairs. Want die eigenaren zullen niet nalaten de huren te laten meegroeien met de populariteit van de buurt. Die wordt op den duur juist minder toegankelijk, ook voor de nieuwe creatievelingen.’

Het gevolg van die ontwikkeling is dat de succeslozen, zoals Rath ze omschrijft, langzaam maar zeker uit de stad worden verdreven. ‘Het is een beladen term geworden, maar de bestuurders bedrijven wel degelijk bevolkingspolitiek in de stad. Het heet officieel een zoektocht naar de juiste sociale mix in de wijk, maar het komt er per saldo vooral op neer dat het aantal woningen voor de mensen met de laagste inkomens steeds verder wordt verkleind. Die mensen worden in de komende jaren steeds verder in de richting van de uitgang gedreven, naar een goedkope woning in Purmerend of Almere.’

LEES het hele artikel in Het Parool.

Nu we het toch over Almere hebben


Hieronder een voorbeeld van een wijk waar de kwaliteit van de architectuur vanaf het begin creatieven heeft aangetrokken. Kan in Amsterdam waardecreatie in wijken leiden tot meer ongelijkheid, in de Filmwijk in Almere ligt dat toch wat anders.

waardecreatie_Filmwijk_Bouwrai
BouwRai Filmwijk trekt veel bezoekers in 1992

De Filmwijk

In 1992 werd de Filmwijk geopend, een zogenaamde BouwRai-wijk. Het was een ontdekkingsreis naar toekomstige woningbouw. Architecten zochten naar flexibiliteit en de mogelijkheid om hun ontwerpen te laten meegroeien met toekomstige maatschappelijke veranderingen. Dit was terug te zien in de indeling van de woningen. De Filmwijk kreeg internationale aandacht vooral van bezoekers uit Japan.

De wijk is gebouwd door architecten van naam, zoals Aldo van Eyck, Herman Hertzberger, Liesbeth van der Pol, Frits van Dongen, Sjoerd Soeters, Mecanoo en Benthem & Crouwel.

De foto hierboven doet erg gedateerd aan. Het lijken wel de jaren vijftig, maar de foto is genomen bij de opening van de BouwRai wijk in het voorjaar van 1992.

In de Filmwijk wonen veel creatieve mensen. Wie weet is er een relatie met de grensverleggende architectuur van die tijd. Voer voor architectuurpsychologen, tenminste als die bestaan.

Een bewoner schrijft vele jaren later over de zomer van 1992 het volgende:

Trots als we waren op ons nieuwe huis in de Filmwijk organiseerden mijn vrouw en ik in de zinderende nazomer van 1992 een groot feest. Een parade van creatieve én podiumkunsten. Passend bij al die unieke, fleurige en originele huizen van de BouwRai in dat jaar. Alle bewoners van ons huizenblok en vrienden en familie uit heel Nederland werden uitgenodigd. Het werd een feest dat tot in de nachtelijke uurtjes duurde.

waardecreatie

Creatieve ‘doe het zelvers’

Bewoners van de Filmwijk zijn creatieve doe het zelvers op het gebied van kunst en cultuur. Er wordt heel wat afgeschilderd, niet alleen de huizen maar ook op schildersdoek, muziek gespeeld, geschreven en gezongen.

Sinds het begin van de wijk bestaat de Filmwijkkrant. Al 23 jaar schrijft een wisselend team van schrijvers/journalisten de krant die vier keer per jaar huis-aan-huis wordt verspreid in de Filmwijk. De schrijvers en de bezorgers zijn vrijwilligers uit de wijk. De krant heeft een professionele uiterlijk en staat vol met verhalen, nieuws, foto’s en vaste rubrieken. Een actueel thema is de ontwikkeling van de Floriade.

waardecreatie_wild_projects
Herman Brusselmans

Een andere activiteit is het jaarlijks terugkerende Schrijversfestival. In november 2015 komen Redmond O’Hanlon, Nelleke Noordervliet, Ronald Giphart, Jan Terlouw, Wim Daniëls, Bert en Hannah Wagendorp en Artur Japin naar de Filmwijk. De schrijvers nemen plaats aan de keukentafel in evenzoveel woningen. Informatie over deze editie van het festival is terug te vinden op www.schrijversblock.nl.

Herman Brusselmans slaakte een diepe zucht nadat de derde sessie van het Schrijversblock, in een woning aan de Hollywoodlaan, er op zat.

“Pfff, dat is hard werken. Je verzorgt in feite in één keer drie optredens. Ik ben doodmoe. Maar dit is wel leuk om te doen”,

aldus de Gentenaar, die even daarvoor ruim een uur uit eigen werk had voorgedragen en vragen van belangstellenden beantwoord.

Wie profiteert van waardecreatie?


De architectuur in de Filmwijk was bedoeld om te experimenteren met andere typen woningen. Dit bleek een grote aantrekkingskracht te hebben op mensen met creatieve beroepen die soms tot hun eigen verbazing een huis kochten in Almere. De kwaliteit van de architectuur trekt blijkbaar creatieve mensen aan.

Zo lang de actieve bewoners ook eigenaar zijn van hun woning levert waardecreatie vooral voordeel voor henzelf op. Nadeel is dat nieuwkomers een (te) hoge prijs moeten betalen.

Maar je ziet ook het omgekeerde gebeuren. Een wijk die het niet zo goed doet, kan door de komst van creatieven opbloeien. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat het beter gaat met een wijk als er creatieven (gaan) wonen. Want zij nemen vaak initiatieven om hun buurt aantrekkelijker te maken. Door iets leuks op straat te doen, gaan mensen met elkaar communiceren en dit kan dan de aanleiding zijn voor anderen om ook iets te doen.

De inspanningen van creatieven zie je ook terug in de bestaande wijken van onze grote steden. Wijken gaan bloeien door de grote instroom van jonge bewoners, de creatieven en stadmakers die allerlei initiatieven nemen, sociale ondernemingen starten en publieke ontmoetingsruimtes creëren. Na een tijdje wordt zo’n wijk hip en neemt de interesse van de vastgoedsector toe. De prijzen van huren en woningen stijgen.  Maar dit proces van gentrificatie is vooral in het voordeel van banken, gemeente en vastgoedsector. (1)

waardecreatie_stadmakers

Gecreëerde waarde verdwijnt in de verkeerde zakken

Creatieven en stadmakers creëren  waarde in buurten van steden. Dit levert mooie projecten op, contacten, leefbaarheid, experimenten, je leert organiseren, etc. Maar de energie die zij in buurten steken, kan ook nadelig uitpakken. Omdat een buurt leefbaarder en aantrekkelijker is geworden, stijgen de huren en de prijzen van woningen. De maatschappelijke waarde die zij met hun initiatieven hebben gecreëerd, verdwijnt in de zakken van banken en de verhuurders en verkopers van woningen. Ook de gemeente profiteert want ontvangt een hogere WOZ-waarde.

De creëerde waarde wordt in feite niet eerlijk verdeeld. Zijn de mensen die het meeste energie en waarde hebben gestopt in een wijk uiteindelijk de verliezers? Of geeft het voldoening dat ze in ieder geval een leuke tijd hebben gehad? Je bent een verliezer als na verloop van tijd de huurprijs te hoog wordt voor je inkomen.

Dit is geen oproep aan de stadmakers om dan maar te stoppen met het nemen van initiatieven. Wel wordt het tijd om na te denken over wie nou eigenlijk zou moeten profiteren van de maatschappelijke waardecreatie. En vooral hoe we dat kunnen doen.


(1) er is een groot tekort aan studentenwoningen en huurwoningen met een prijs tussen de 600 en 1000 euro. Deskundigen spreken over een nieuwe woningnood in Amsterdam. Elke maand komen er 1000 nieuwe bewoners bij. Omdat er te weinig woningen zijn gebouwd is sprake van groeiende concurrentie op de woningmarkt. Hierdoor stijgen de huurprijzen snel (dit is ook een gevolg van het regeringsbeleid). Mensen met lage inkomens kunnen de hogere huren niet betalen en worden als het ware verbannen naar wijken buiten de ring. Het aantal te bouwen woningen wordt geschat op 240.000.

Share

Lucy in the sky without diamonds

Lucy in the sky is een verhaal over afscheid nemen. Geschreven in 1982 op de laatste avond in Zuid-Amerika voordat ik weer terugreisde van Lima via Londen naar Amsterdam.
Huarás

Ongelooflijk, wat je op zo’n dag allemaal ziet aan kleuren en veranderingen in het landschap. We vertrekken van een hoogte van 3000 meter, stijgen naar 4100 meter en dalen daarna snel af in de richting van de Stille Oceaan. We rijden langs half afgebouwde of half ingestorte huizen. We worden gedwongen om afscheid te nemen van de Cordillera Blanca, die met zijn hoge besneeuwde bergen nog enige tijd schuin achter de groengele heuvels van de hoogvlakte is te zien. Hier kom je meer lama’s tegen dan mensen en soms een wandelaar met ezeltjes.

Lucie_in_the_sky

De weg kronkelt ver beneden me als een lint tussen de steeds lager wordende bergen. De bergwanden hier lijken wel door een graficus te zijn geëtst. Naast een huisje wordt eten klaargestoomd onder een hoopje aarde.

Lucie_in_the_sky

Een tijd rijden we langs kale, gelige bergen waar nog geen cactus zich lekker voelt.  Maar in de dalen, naast de naar de zee stromende rivier, het mooiste groen van de wereld. Het is het groen van de rijstvelden met de slingerende irrigatie­ dijkjes. We rijden door stoffige dorpjes en bij een van de militaire controles wordt een Peruaan uit de bus gehaald. Dan maken de bergen plaats voor grote vlaktes waar het groen van het suikerriet overheerst. Hier wonen geen kleine boertjes zoals daar boven in de Andes.

Lucie_in_the_sky

We stoppen in een grijze kustplaats zoals er zoveel zijn langs de kust van de Stille Oceaan. De bus wordt precies voor de ingang van een restaurant gereden en iedereen wordt met zachte hand recht dat restaurant ingeleid. Snel een visje met patat en cola.  Na de snelle maaltijd reizen we een aantal uren door het droge en woestijnachtige kustgebied. Ik geniet als de bus op een steile zanderige helling rijdt met de blauwe zee enige tientallen meters onder me. Zo nu en dan een baai met moderne vissersboten, die de vismeelfabrieken moeten bevoorraden. Soms een klein bootje met een eenzame visser. Dicht bij Lima komen we langs een luxueuze badplaats met grote hotels. En een laatste militaire controle.

Lima

De Panamericano, die nu autobaan is geworden, splijt de buitenwijken van Lima doormidden. Op een kruispunt een vreselijk ongeluk. Paniek. Veel doden, maar de bus rijdt langzaam verder. De details lees ik de volgende morgen van alle voor­paginas: ‘Ongeluk na Eerste Communie’.

We rijden over de Plaza 2 de Maya of Plaza Bolognesi, dat gekke plein met al diezelfde ronde gebouwen. Een bijna in al z’n onderdelen uit elkaar vallende taxi brengt me in de buurt van m’n hotel. De chauffeur moet genoegen nemen met een paar honderd soles onder de al afgedingde prijs. Dat is pas onderhandelen. In Hotel Richmond, dat wel eens opgeknapt mag worden, lijkt het uitgestorven. Maar buiten, op het pleintje voor de La Merced kerk, speelt een groepje vrouwen enthousiast indiaanse muziek: ‘Poco a poco’.

Lucie_in_the_sky
Basilica of Nuestra Señora de la Merced in Lima

S’avonds in het restaurant op de hoek van het Parqua Universitario spelen Chinezen achter de bar de baas zoals in de hele buurt. Verder lopen er drie obers in witte jasjes, eigenlijk te oud om nog te werken. Drie dronken mannen en een nuchtere vrouw zitten aan een tafeltje. Hun stemmen verdrinken in het lawaai van de straat, dat door de open deuren het restaurant binnenstroomt. In een hoek zitten twee aangeschoten officieren tegenover elkaar, hun petten op de lege stoelen naast hen. Het lijkt me dat zij in een weinig verheffend gesprek zijn verwikkeld.

Lucy in the sky without diamonds

‘Lucy in de sky’, ik denk aan je, Lucia. Na twee dagen en nachten te gek zijn gegaan met haar in Huarás? ‘Pah, pah, pah, jah, Mentiroso’ schiet het door m’n hoofd. Dat was het uitdagende zinnetje dat Lucia vaak tegen me zei. Haar moeder overleden bij een aardbeving, maar Lucia is een vrolijke meid.

Lucia in the sky van Huarás, maar dan zonder diamanten

Lucie_in_the_sky

‘El Caballo Rojo’ lees ik in neon aan de andere kant van de straat. Hoeveel mensen hebben geen elektriciteit in Lima? Eén miljoen?  De Chinees achter de bar slaat met zijn vliegenmepper in de glazen kast met etenswaar. La Rimascente. Steeds komen mensen het restaurant binnen om zich in de stinkende hoek te ontdoen van hun volle blaas.  Als ik denk aan al die kinderen, die de hele avond het ene na het andere restaurant inlopen om één sigaretje te verko­pen, dan geneer ik me dat ik eet. Een dronken man komt bij me zitten, spreekt een paar Engelse woorden en roept keihard om een glaasje om wat bier van me te kunnen bietsen.

De laatste avond in Latijns Amerika. Ik denk aan het archeologische museum, waar het kijken me vanmorgen lastig werd gemaakt door de geüniformeerde schoolmeisjes, die meer belangstelling voor mij hadden dan voor de prachtige keramische kunst van hun voorouders.

Lucie_in_the_sky
het archeologisch museum in Huarás

Ontmoet ik een paar dagen geleden ook nog ‘Lucy in de sky’, de leukste en swingendste meid van het hele continent en zit ik me hier toch heimwee te krijgen. Heimwee voordat ik weg ben. Dat is wel heel sterk. Ik denk aan die Hollander, die vanmiddag heel gerimpeld tegen me zei: “Je moet nu al plannen maken om terug te komen”. Dat doen we vanavond dus maar.

Hoe zal ik me voelen als ik weer in Nederland ben? Als troost bestel ik een stuk aardbeientaart. Opvallend dat mannen in het openbaar veel vaker een arm om hun vrouwen heen hebben geslagen dan andersom, denk ik tussen de happen taart door.

Hongermars van 758 kilometer

Mijn lichaam gloeit van de Latijns-Amerikaanse sentimenten. Ik snap nu ook wat Greg bedoelde met die speciale sfeer in Peru. Of voel ik een andere sfeer? Grotere tegenstellingen dan in Colombia en Ecuador. Daarom ook gevoeliger, meeslepender en dramatischer? Of overdrijf ik nu, omdat het mijn laatste avond is. Misschien ook doordat de kranten in Peru zoveel sensatie in hun kolommen stoppen.

De laatste weken bijna iedere dag een foto van een lijk op de voorpagina’s. Of door die hongermars van zeshonderd mijnwerkers uit Ayacucho, die met hun vrouwen en kinderen 758 km naar Lima lopen om negen maanden achterstallig loon te eisen. Onderweg zijn al twee kinderen geboren. ‘Una dio a luz en plena carretera’, stond er in de krant. Of de arbeiders vanmiddag voor het Ministerie van Arbeid. Met hun plastic helmen op, uren lang als soldaten in een onbeweeglijke en vastberaden houding. Om hun waardigheid te tonen aan een corrupte politieke leiding?

Voor het eerst in vier maanden drink ik weer eens tapbier. ‘Cerveza Cristal, La Campeona. Chopp!’. In Peru is de levensstandaard in de steden aanmerkelijk hoger dan wat ik in de laatste maanden in de andere landen gewend was.

Vaak heb ik gedacht dat de mensen in Latijns Amerika op de een of andere manier gelukkiger kunnen zijn. Verbeeld ik me dat? Zo schiet van alles door m’n hoofd, die laatste avond.

Lucie_in_the_sky

Toffees

Maar hier is een drama ook een drama. Zoals die metselaar, die s’morgens in alle vroegte door een bus wordt doodgereden. En de voorbijganger, die zijn zakken en sokken doorzoekt om hem te beroven. Een van zijn broers bedekt later zijn bloed op de straat met aarde. Zijn vrouw blijft met haar vijf kinderen achter, terwijl ze ook nog in verwachting is van de zesde. Het gezin woonde pas een jaar in Lima, omdat het op hun geboortegrond onmogelijk was geworden om in leven te blijven. Een collecte moet het geld bijeen brengen voor de begrafenis. De moeder kan al­ leen maar hopen dat een of andere liefdadigheidsinstelling wat geld voor haar verslagen gezin heeft.

Ik koop vier toffees van een meisje na haar aanhoudende vraag om van haar ‘por favor’ wat te kopen.  Alsof haar leven ervan afhangt. Al die dingen, die om me heen gebeuren schrijf ik op papieren servetjes, bang dat ik anders die speciale sfeer zal vergeten.

Lucie_in_the_sky_wild_projects
straat in Lima met schoenpoetsers

Vandaag heb ik een winkel gezien met schoenpoetsers. Een soort super-schoenpoetsmarkt. Ook dat is hier in Peru georganiseerd. Een van de toffees geef ik aan het jongetje, dat nu al voor de derde keer langs m’n tafeltje komt met een stapeltje fotoalbums. Na een klein kwartiertje komt hij weer langs, maar loopt nu door. Hij kijkt naar me alsof hij me al jaren kent.

Ze moeten me wel een rare vinden. Zit ik hier met al die gedachten naar al die andere tafeltjes te kijken om dan opeens zeer serieus de dop van mijn blauwe pen te trekken en fanatiek te gaan schrijven.

Mijn laatste avond in Latijns Amerika. Door m’n hoofd spookt nog steeds ‘Lucie in de sky’. “No gracias señor, muy amable”, zegt mijn buurman tegen een man, die hem een boekje wil verkopen. De tolerantie van deze mensen is ongelooflijk.

Dm de paar minuten komt iemand aan je tafel. Nu komt een lotenverkoper langs. Eigenlijk zou ik er een op deze laatste avond moeten kopen en zo maar aan iemand moeten geven, die ‘natuurlijk de hoofdprijs wint of iets waar die niets aan heeft maar dat is altijd weer koopwaar’. Als Latino’s iets willen dan doen ze het ook ‘poco a poco’.

De straat is vol met mensen en koopwaar. Vooral boeken en tijdschriften.  Met wat zoute pinda’s in een papiertje loop ik naar Hotel Richmond met zijn hoge duistere gangen.

De laatste avond, Lima 1982 / Lucia werkte in het archeologisch museum van Ancash in Huarás.

Lucie_in_the_sky-sketch_Huarás_1982
schets van bergen in Huarás

HOME

Share

Amsterdam beter af met robotauto’s

Amsterdam, koester de dynamiek, de vitaliteit en de reuring, maar de stad moet wel schoner, schrijven Guus Bakker en Marja Ruigrok in het Parool van 16 maart 2015.

Bakker en Ruigrok: ‘Het is druk. Iedereen praat en schrijft er over. Het aantal inwoners groeit, het aantal fietsers groeit en er komen elk jaar meer bezoekers. Het is niet tegen te houden. De grenzen staan open en mensen houden van Amsterdam. Voor de economie van héél de stad is dat goed nieuws, maar het heeft minder leuke gevolgen voor de mensen die midden in die drukte wonen.’ (…). In Het Parool zijn meer goede ideeën gelanceerd. Bijvoorbeeld: auto’s niet op straat parkeren maar zoveel mogelijk ondergronds in garages. Daar zijn we het mee eens. Voor voetgangers méér stoep. Eens. Met verkeerslichten ook voor fietsers een groene golf creëren. Eens.’

Eerder mengde ook directeur Wim Pijbes van het Rijksmuseum zich in het debat. Als er niet snel ingegrepen wordt in Amsterdam, wordt het volgens hem een grote rotzooi. ‘De stad is vies, vuig en te vol.’ Het is volgens Pijbes tijd voor een ‘Deltaplan Toeristisch Amsterdam’: pak de straathandel, het zwerfvuil, de taxibranche en de cruisevaart (‘de meest vervuilende vorm van toerisme’) aan. (Bron: Het Parool 1-8-2014).

Inderdaad wordt het tijd om Amsterdam voor te bereiden op de grote toeristenstromen in de komende decennia. Door veel meer ruimte te creëren voor voetgangers. Dit kan bijvoorbeeld door de parkeerplaatsen aan de centrumzijde van de grachten weg te halen en te vervangen door brede stoepen voor wandelende toeristen.

Om te zorgen dat de binnenstad voor de bewoners aantrekkelijk blijft, worden elektrische robotauto’s ontwikkeld. Deze voertuigen rijden zonder bestuurder naar een grachtenpand als een bewoner dat online heeft gevraagd. Vervolgens rijdt de robot naar de parkeergarage waar men kan overstappen op de eigen auto. Bij terugkomst in Amsterdam wordt de eigen auto weer in de garage gezet en rijdt de robotauto weer netjes naar huis.

Kortom, een Deltaplan Toeristisch Amsterdam zal gepaard moeten gaan met innovaties. Want dan zijn meer toeristen niet alleen goed voor hotels en horeca, maar ook goed voor de maakindustrie.

Amsterdam_Robotauto_wild_projects
witkar uit 60’s voorbeeld voor robotauto in 2020

http://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/3907693/2015/03/16/Nee-Amsterdam-wordt-geen-tweede-Venetie.dhtml

Gemeente is niet voorbereid op komst robotauto’s

Share

Amsterdam benut kansen met campus

Amsterdam presteert onvoldoende als universiteitsstad.

Met 6,6% internationale studenten blijft de stad ver achter bij steden als Londen (26%), Parijs (22%), Berlijn (16%), Zürich (24%), Wenen (23%), Barcelona (11%) en Brussel (26%), zo blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau StudentMarketing.

Toch is Amsterdam wereldwijd nummer 5 van de meest bezochte steden door jongeren. De stad profiteert dus veel te weinig van de populariteit onder jongeren. Amsterdam wordt door jongeren vooral gezien als een stad om te bezoeken en te feesten, maar niet om te studeren.wild projects campus

Banen en inkomsten door buitenlandse studenten
“Internationaal hoger onderwijs zorgt voor veel werkgelegenheid. Elke internationale student creëert ongeveer eenderde lokale baan en 10.000 euro aan extra economische activiteit. Internationale studenten zorgen daarnaast voor meer bezoekers. Van de buitenlandse studenten geeft 90 procent aan dat ze in hun studiestad willen blijven. Dit betekent dat een hoger aandeel internationale studenten Amsterdamse bedrijven zullen voorzien van een ruimer aanbod jong talent.”

Bron: www.classof2020.nl/amsterdam-university-capital 

Afgestudeerde internationale studenten die in Amsterdam hebben gestudeerd, willen graag blijven. Zij vinden echter onvoldoende aansluiting naar werk. Daarnaast zijn er te weinig betaalbare woon- en werkruimten.

Hoog tijd om in deze situatie verandering aan te brengen met de internationale innovatiecampus (IIC).

Internationale Campus voor innovatie

De inhaalslag kan worden gerealiseerd op het Marine Etablissement of in Buiksloterham aan de IJ-oevers. Door het bouwen van een compacte woon-werkwijk kunnen duizenden studenten en start-ups worden gehuisvest. Geen torenhoge verticale campus zoals in veel Amerikaanse steden, maar een wijk met smalle straatjes, pleintjes en witte woon-werkcomplexen met groene dakterrassen. Beeldbepalende, industriële gebouwen blijven behouden.

De wijk is een kruising tussen de Jordaan, El Born en de witte dorpen in Andalusië. Kleine mode- en designwinkeltjes, ateliers, startersbegeleiders, café’s, restaurants en publieksfuncties zitten in de plinten van de gebouwen en op de pleintjes.

In de compacte wijk ontmoeten studenten en startende ondernemers elkaar op straat, op de pleintjes en de groene dakterrassen. Voor innovatie is nabijheid van interessante mensen en allerlei functies een belangrijke voorwaarde.

De locatie kan dan uitgroeien tot een internationaal zeer gewilde plek.

Met de fiets, veerponten en metro zijn universiteiten, HBO’s en kennisinstellingen gemakkelijk te bereiken. De winkeltjes en ateliers met modeontwerpers, designers, architecten, edelsmeden, etc. trekken ook Amsterdammers en toeristen naar de campuswijk. Het witte en groene karakter van de Plantage-buurt kan als basis dienen voor de architectuur van de nieuwe wijk. Door compact en met vijf tot acht etages te bouwen kunnen de kosten van de bouwwerken en de infrastructuur worden beperkt.

innovatiecampus Amsterdam

Geen Neelie Kroes campus

De campus is bedoeld als verzamelplek voor alle disciplines en geen ICT-campus met een app’je hier en een app’je daar. Internet bedrijven kunnen uitgroeien tot grote wereldwijde spelers, zoals Booking.com, maar dat zijn uitzonderingen. Bij een ICT-gedreven campus, zoals bij de StartUpDelta, heerst een onbegrensd geloof in de wonderen van big data, open data, apps en andere ICT-toepassingen.  Rutger Bregman van de Correspondent schreef hierover een artikel met de titel De Grote Disruptive-Start-up-Out-Of-The-Box-Co-Creation-in-the-Cloud-Bullshit-Bingo.

Bejubeld worden ze, zo schrijft Bregman: de ‘innovatieve start-ups’ die vanuit Nederland de wereld veroveren. Maar als je ziet voor welke problemen deze bedrijven oplossingen bedenken, rijst de vraag: waarom eigenlijk?

Op de internationale innovatiecampus komen kennis, allerlei vakgebieden en ambitieuze mensen bij elkaar die maatschappelijke problemen willen oplossen. Zo ontstaat weer nieuwe kennis, samenwerking en nieuwe mogelijkheden. Door de verzamelingen van mensen, kennis, creativiteit en ambitie ontstaat een brandpunt van dynamiek en ruimte voor vernieuwing.

Wat is het doel van de internationale innovatiecampus

Het doel van de campus is:

  • Aanzienlijk meer buitenlandse studenten naar Amsterdam trekken
  • Creatieve, innovatieve en ondernemende studenten met een grote mix aan studierichtingen in de campus huisvesten (studenten moeten ‘solliciteren/motiveren’ om toegelaten te worden)
  • Afgestudeerde (internationale) studenten faciliteren om een bedrijf te starten
  • Een internationale ontmoetingsplaats voor wetenschappers, designers, bezoekers uit de hele wereld realiseren
  • Een nieuwe aantrekkelijke, internationale wijk in het centrum met innovatieve mode- en designwinkeltjes, ateliers, etc. ontwikkelen.

Verdeelsleutel en criteria

Voor het toewijzen van woon- en werkruimten aan creatieve, innovatieve en ondernemende studenten en starters kan een bepaalde verdeelsleutel worden gehanteerd. Bijvoorbeeld 30% Nederlandse studenten, 40% buitenlandse studenten en 30% veelbelovende starters. Studenten worden niet zomaar toegelaten. Zij worden geselecteerd op basis van hun passie om een bijdrage te leveren met hun studie aan een betere wereld.

Veder kunnen aan de hand van selectiecriteria -zoals bijvoorbeeld de kwaliteit van een businessplan- talentvolle afstudeerders worden gefaciliteerd. Het is belangrijk voor de kennisdeling en versnelling van het innovatieproces dat in de wijk een mix wordt gehuisvest van studenten die (medische) technologie, life & neuro sciences, informatica, design, etc. studeren. Want diversiteit van disciplines, talent, passies en ervaringen is een belangrijke voorwaarde voor creativiteit, innovatie en ondernemerschap.

In het begin zal er sprake zijn van organische groei en zullen de criteria flexibel worden gehanteerd om de woonruimtes vol te krijgen in het geval er nog te weinig buitenlandse instroom op gang is gekomen. Dit kan door buiten de categorie en criteria vallende studenten een tijdelijk huurcontract te geven. Maar het realiseren van het doel -meer talentvolle buitenlandse studenten aantrekken- heeft prioriteit. Omdat dit van groot belang is voor de ontwikkeling van Amsterdam

internationale innovatiecampus wild projects

Gezamenlijk aan de slag

De campus kan een gezamenlijk project en investering worden van de gemeente Amsterdam, de UVA, VU, enkele nieuwe universiteiten, de HVA, AMC, VUmc, kennisinstellingen en investeerders zoals de Pensioenfondsen ABP en PGGM, commerciële investeerders en woningbouwcorporaties zoals de Key.

Om de risico’s te verdelen kunnen blokken van de compacte wijk door verschillende partijen worden ontwikkeld. Wel zullen de gehanteerde doelen, opzet, karakter, architectuur en de criteria door alle betrokken partijen gedeeld en nageleefd dienen te worden.

“Het aantrekken van meer buitenlandse (top)studenten (…) is een speerpunt van onze gezamenlijke inzet samen met de Board (Amsterdam Economic Board) de komende periode.” Louise Gunning, collegevoorzitter UvA en HvA.

Waarom is de internationale innovatiecampus voor Amsterdam een noodzaak?

  1. Klimaatverandering, matige leefbaarheid in steden en spanningen in de samenleving vragen om grotere inspanning om problemen aan te pakken. Talent uit binnen- en buitenland is nodig om deze uitdaging te kunnen oppakken.
  2. Door de globalisering vindt het proces van kennisontwikkeling en -toepassing veel sneller plaats. Het faciliteren van excellente leer-, ontwikkel- en maakplekken is een noodzakelijke voorwaarde daarvoor.
  3. Kennistoepassing vindt efficiënter en effectiever plaats in steden met veel ontmoetingsplekken, broedplaatsen, tijdelijke, experimentele locaties zoals De Ceuvel, internationale kennisinstellingen, onderzoekscentra zoals Sarphati Institute, maakacademies zoals Design Academie Eindhoven, intermediaire organisaties zoals Mediamatic en Pakhuis de Zwijger, en vooral ook door bottom up initiatieven gefaciliteerd door de lokale overheid.
  4. De relatie tussen universiteiten en samenleving is nog vrij onderontwikkeld. De moderne wetenschapper leeft in een naar binnen gekeerde wereld, mijdt het publieke debat en is vooral bezig met het schrijven van onderzoeksaanvragen en artikelen voor vakgenoten.[1] Een grote internationale campus met ondernemende studenten en start-ups kan zorgen dat wetenschappers zich meer gaan richten op kennistoepassing.
  5. Meer creatieve en innovatieve experimenten, start-ups en bedrijven zijn nodig om de ontwikkeling richting circulaire economie en een gezonde, sociale en slimme, clean tech stad te versnellen. De internationale innovatiecampus stimuleert dit innovatieve proces.
  6. Amsterdam heeft een grote achterstand voor het aantrekken van buitenlandse studenten. Volgens de Class of Amsterdam trekt de stad “ieder jaar 1,2 miljoen jonge toeristen, maar maakt nauwelijks plaats voor buitenlandse studenten. In een vergelijking tussen negen Europese steden is Amsterdam de minst internationale studentenstad. De achterstand van Amsterdam op andere steden groeit de komende jaren.” Bron persbericht via http://classof2020.nl/amsterdam-university-capital/
  7. Amsterdam heeft minder internationale studenten. Met 6.750 internationale studenten (6,6%) blijft Amsterdam onder het niveau van vergelijkbare Europese steden. Londen is in Europa koploper met ruim 100.000 studenten uit het buitenland, maar ook steden als Kopenhagen, Berlijn, Madrid en Wenen hebben ieder ruim driemaal zoveel internationale studenten als Amsterdam. Ook binnen Nederland is het aandeel internationale studenten lager dan gemiddeld. Bron: rapport Wordt Amsterdam de University Capital van Europa? Internationaal Hoger Onderwijs als economische motor? Aanbevelingen van The Class of 2020 Conferentie aan de stad Amsterdam. Februari 2014.
  8. Volgens dezelfde bron: Als de stad het aantal internationale studenten zou weten te verdubbelen dan zorgt dit voor een pool aan internationaal talent die de economie hard nodig heeft. Het levert duizenden banen, miljoenen aan investeringen en honderden mogelijke nieuwe startups op. Maar zelfs met een verdubbeling hoort Amsterdam bij de achterhoede van Europa.
  9. Afgestudeerde internationale studenten willen graag blijven, maar vinden onvoldoende aansluiting naar werk en ondernemerschap. Het actief koppelen van studenten aan bedrijven via stages en het ondersteunen van startups verhoogt de kans op een langdurig verblijf in de stad. Zie bron via http://issuu.com/buenagente/docs/the_class_of_2020_magazine_report_20110914_m. Ook uit onderzoek van Bureau Broedplaatsen blijkt dat bijvoorbeeld internationaal talent van de Rietveld Academie vertrekt omdat er onvoldoende betaalbare woon- en werkruimte is.
  10. Amsterdam groeit de komende tien jaar naar verwachting met 60.000 inwoners (tot 2040 komen daar nog zo’n 100.000 bij). Indien er geen aparte internationale campus wordt gebouwd zal de druk op de woningmarkt nog verder stijgen en zal Amsterdam er waarschijnlijk niet in slagen het aantal buitenlandse studenten te laten stijgen.
  11. Amsterdam loopt in vergelijking met Londen en andere Europese steden extra werkgelegenheid en inkomsten mis. Elke internationale student creëert ongeveer eenderde lokale baan en 10.000 euro aan extra economische activiteit. Internationale studenten zorgen daarnaast voor meer bezoekers. Ook de extra dynamiek en sociale mobiliteit zal de stad dan mislopen.

Growth of the student population of the Netherlands and Amsterdam between 2007 and 2013. The percentage of foreign students in Amsterdam grew less rapidly than for the Netherlands as a whole. Bron: Nuffic, 2014

internationale innovatiecampus wildprojectsAantrekkelijke studies voor buitenlandse studenten en experimentele vrijplaatsen

Om meer buitenlandse studenten te trekken zal Amsterdam op technologie-ontwikkeling en -toepassing gerichte studies moeten aanbieden. Het gaat bijvoorbeeld om:

Medische technologie: combinatie van neuroscience, life sciences, medische technologie, onderzoeksinstituten zoals AVL en MESA+ nanotechnology research institute (Twente) en bedrijven zoals Philips medische technologie en start-ups op de Internationale InnovatieCampus (IIC)

Circulaire economie, klimaatverandering en stad van de toekomst: combinatie van onderzoek, stedelijke- & technologie-ontwikkeling door samenwerking tussen universiteiten en HBO’s, AMS Institute (Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions), bedrijven, start-ups en het toepassen van nieuwe concepten en technologie op experimentele locaties en test beds in Amsterdam (zoals de Ceuvel) en Almere Floriade en Oosterwold.

Compared with the other cities, Amsterdam has few international students. In 2020 the difference is even greater. Bron: Studentmarketing, Wenen

internationale innovatiecampus IIC wildprojects


[1] Universiteit blinkt uit in opschepperij. Interview met Henk Wesseling over perverse prikkels in het universitair onderwijs en onderzoek. De Volkskrant 12 april 2014

Voor meer informatie over campusontwikkeling www.campus.uva.nl

Artikel van Rutger Bregman https://decorrespondent.nl/2516/De-Grote-Disruptive-Start-up-Out-Of-The-Box-Co-Creation-in-the-Cloud-Bullshit-Bingo/213909907376-05eb134d

Essay Agenda Stad https://webmail.xs4all.nl/?_task=mail&_action=get&_mbox=INBOX&_uid=13980&_part=2

Share