Tagarchief: new democracy

Democratie krijgt impuls met meerkeuze stemmen

Democratie begint in de eigen buurt

Veel politieke partijen lijken zich meer zorgen te maken over de eigen zetels en de volgende verkiezingen dan met de zorgen van veel burgers en de vraagstukken op de lange termijn. De samenleving is veranderd maar het lijkt alsof veel partijen de veranderingen niet hebben begrepen. Politici zijn vergroeid met de systeem die zij of hun voorgangers decennia geleden hebben ontwikkeld. Maar de tijden zijn drastisch veranderd door bijvoorbeeld de automatisering en de globalisering. Het perspectief dat veel werknemers hadden – elk jaar een beetje beter inkomen – is verdwenen. Veel mensen hebben het gevoel dat ze door de politiek zijn vergeten.

Voor populisten een goede voedingsbodem om de bestaande politieke verhoudingen te destabiliseren. Een ‘elite van boze politici’ (Jan Nagel van 50PLUS: “we gaan er met gestrekt been in”) roepen burgers op om boos te zijn. Maar zowel de populisten als de politici, die blijven vasthouden aan neoliberaal beleid, lossen de problemen van mensen die het slachtoffer zijn van automatisering, globalisering en flexibilisering van de arbeid niet op.

Duizenden burgers zijn actieve vrijwilligers die buurten en wijken leefbaarder maken

Dat het toch nog redelijk goed gaat is vooral te danken aan de duizenden burgers/vrijwilligers die actief zijn in buurten en wijken. Volgens de Stichting Kracht in NL, die 1000 initiatieven in wijken onderzocht, leveren die aan twee miljoen Nederlanders waarde op. Al decennia leveren de activiteiten van burgers grote waarde op voor stad en land. Soms wordt dat pas jaren later gewaardeerd. Zo stelt de directeur Wonen van de gemeente Amsterdam dat krakers belangrijke gebouwen van de sloop hebben gered. Veel burgers zijn doe-het-zelvers geworden en vullen de gaten in de buurten waar de overheid het laat liggen. Zie de voorbeelden en aanpak in het onderstaande schema.

lokale democratie

Zij krijgen steun van een groep van enkele honderden burgemeesters, wethouders, ondernemers, raadsleden, wetenschappers en actieve burgers die de Code Oranje hebben afgekondigd. Code Oranje gaat over de staat van onze huidige politieke democratie. Die verdient een grondig herontwerp en dit vraagstuk is urgent. De landelijke verkiezingen in 2017 en de gemeentelijke verkiezingen in 2018 moeten het kantelpunt vormen om de nieuwe democratie te realiseren. Inmiddels zijn in Nederlandse gemeenten al proeven gestart met buurtbegrotingen.

Duizenden projecten worden door vrijwilligers (stadmakers) uitgevoerd. Vaak is de overheid nodig voor het geven van vergunningen en het verlenen van subsidies. Dit gaat vaak moeizaam omdat politici en ambtenaren hun eigen beleid willen uitvoeren. Burgers willen daarom meer (wettelijke) mogelijkheden om zelf te kunnen werken aan het verbeteren van hun leefomgeving. Om die ruimte op te eisen zullen burgers druk moeten uitoefenen op politieke partijen. Code Oranje is een belangrijk signaal omdat die beweging uit de politiek komt.

Hoe kan het huidige democratische systeem nieuw leven worden ingeblazen? Hoe kunnen burgers via de overheid meer invloed krijgen op de eigen leefomgeving en op het beleid van politieke partijen?

Geef burgers de mogelijkheid op drie partijen te stemmen en op een aantal korte termijn en lange termijn beleidsthema’s.

Hieronder volgen enkele opties om burgers meer invloed te geven in het politieke proces.

Landelijke democratie

  • Stemmen op drie partijen door weging: bijvoorbeeld 50% van je stem op GroenLinks, 25% op D66 en 25% op de VVD (toelichting: nog maar weinig kiezers voelen zich vertegenwoordigt door één partij. Door op drie partijen te stemmen kun je meer invloed uitoefenen op de standpunten en voorgestelde maatregelen van politieke partijen. Zwevende kiezers kunnen met een ‘gewogen stem’ kiezen voor standpunten van drie partijen en voor een bepaalde coalitie).
  • Stemmen op vier thema’s: burgers kiezen vier thema’s uit een lijst van tien onderwerpen waarvan vijf gebaseerd zijn op huidige problemen en vijf thema’s die betrekking hebben op de lange termijn (toelichting: de top 5 ‘huidige problemen’ worden voor de verkiezingen door een enquête onder burgers vastgesteld; via deze enquête worden ook de top 5 ‘toekomstige aandachtspunten voor 2030′ bepaald).
  • Door te kunnen stemmen op drie partijen en op vier thema’s krijgen de burgers meer keuzemogelijkheden om de politiek te beïnvloeden. Dit kan de betrokkenheid vergroten en meer stemmers naar de stembus trekken. Er valt gewoon meer te kiezen. Bovendien is via de enquête al een democratisch voorverkiezing gehouden.
  • Elk nieuw gekozen kabinet zal bij de start moeten aangeven wat er met de gekozen thema’s wordt gedaan.
  • Een keer per jaar komen het kabinet en de fractievoorzitters naar Utrecht om 1000 uitgelote burgers te vertellen hoe het staat met het land en wat het kabinet heeft gerealiseerd op de door de kiezers gekozen thema’s voor de korte en lange termijn. Daarbij mogen burgers uiteraard hun visie en mening geven. Het kabinet en de fractievoorzitters luisteren op de ‘Nationale Burgerdag’ naar de burgers. Symbolisch: de politiek zit in de zaal, de burgers op het podium.

    meervoudige democratie
    sturen en besturen in de meervoudige democratie

Lokale democratie en lokale verkiezingen

  • Elke wijk/buurt krijgt een open/publieke ruimte voor ontmoeting, buurtactiviteiten, burgerinitiatieven, etc.
  • Elke wijk krijgt een burgercommissie gevormd door burgers die voor een bepaalde periode door loting worden uitgekozen
  • Buurten en wijken krijgen een wijkbudget voor verbeteringen in de eigen omgeving; de burgercommissie doet voorstellen voor buurtprojecten.
  • (beleids)ambtenaren zijn minimaal een dag per week in een buurt om de burger-vrijwilligers te helpen bij het uitvoeren van verbeteringen in de buurten (zie schema hieronder). Zij gaan stap voor stap steeds meer dagen als procesbegeleiders/coaches in de buurten werken. Het ‘produceren’ van resultaten in de wijken wordt belangrijker dan ‘beleid maken’.
  • (beleids)ambtenaren moeten na zeven jaar een andere baan buiten de overheid zoeken zodat burgers met frisse nieuwe ideeën, kennis en ervaringen voor zeven jaren kunnen werken aan buurt- en wijkprojecten.
  • Een maal per jaar worden burgers geloot die het college en politieke partijen vertellen wat er leeft en wat hun wensen zijn voor het oplossen van problemen en het werken aan de toekomst van de gemeente (‘Lokale Burgerdag’). Ook hier zitten de burgers op het podium en het college, de politieke partijen en de ambtenaren in de zaal.
  • Bij lokale verkiezingen: burgers stemmen op drie partijen en kiezen vier thema’s uit een lijst van tien onderwerpen waarvan 5 huidige, lokale problemen en vijf thema’s die betrekking hebben op de lange termijn (toelichting: de top 5 ‘huidige problemen’ worden voor de verkiezingen door een enquête onder burgers vastgesteld; via deze enquête ook de top 5 ‘toekomstige aandachtspunten’).
  • Voor landelijk en lokaal kan worden afgesproken dat er gedurende een periode van drie verkiezingsrondes wordt geëxperimenteerd met deze en nog andere, aan te vullen opties.

Bronnen

Prof. dr. A.F.M. Brenninkmeijer (vz), Rapport Amsterdam 2020 Advies- en evaluatiecommissie Bestuurlijk stelsel Amsterdam. 2016

Op 17 november 2016 komt de raadscommisie Algemene Zaken bijeen om het voorstel voor stelselwijziging te bespreken. Op 30 november zal het in de Amsterdamse gemeenteraad worden behandeld. Pakhuis de Zwijger organiseert samen met partners een publieksbijeenkomst op 14 december.

Lees het artikel van Joachim Meerkerk over het door de politiek voorgestelde, nieuwe bestuurlijk stelsel van de gemeente Amsterdam dat volgens Meerkerk alleen maar minder democratie brengt.

Eisse Kalk en Niesco Dubbelboer, De Werkplaats Maak de Buurt. Hoe maatschappelijke initiatieven zich écht verder kunnen ontwikkelen. Een publicatie van Stichting Agora Europa 2016.

Amsterdamse politici zijn meer met elkaar bezig dan met hun burgers, zo oordeelt een evaluatiecommissie volgens de NRC.

De Volkskrant bericht op 21 december 2016: Volgens de Nederlandse index is onze welvaart er sinds het begin van het economisch herstel in 2013 nauwelijks op vooruitgegaan en nog altijd lager dan vóór de crisisjaren. Volgens de Universiteit van Utrecht en de Rabobank zijn mensen de laatste jaren met name minder tevreden over hun woon- en vooral werksituatie. Door de stijgende werkloosheid (tot 2015) en toegenomen flexibilisering van de arbeidsmarkt nam de baanzekerheid af, wat het welzijn van mensen negatief beïnvloedt.

Steden als Athene, Barcelona, Bologna en Lissabon zijn verder met de ontwikkeling van de lokale democratie. Zo heeft de gemeenteraad van Lissabon een platform opgericht waarin de leden van de raad samen met wijkorganisaties besluiten nemen over woon- en zorgprojecten. Lees de artikelen over New Europe – cities in transition.

Stadmakers bedenken prachtige projecten zoals deze video van Schoffies Koffie laat zien.

Share